De Universiteit Utrecht begint samen met gemeenten en andere kennisinstellingen een onderzoek naar verschillen in kwetsbaarheid voor hitte. Het project duurt van 2026 tot en met 2029 en moet duidelijk maken welke inwoners extra risico lopen en welke oplossingen voor hen werken.
Hoge temperaturen treffen niet iedereen op dezelfde manier. Niet alleen de temperatuur in een wijk is bepalend, maar ook iemands gezondheid, woning en sociale situatie. Ouderen en mensen met een chronische ziekte kunnen warmte lichamelijk minder goed verdragen.
Ook omstandigheden rond de woning spelen mee. Bewoners van portiekflats en huizen met een plat dak hebben vaker te maken met hoge binnentemperaturen. Buurten met veel steen, asfalt en weinig bomen warmen sneller op en koelen 's nachts minder af.
Verschillen binnen de stad
In Utrecht zijn de binnenstad en wijken als Rivierenwijk, Ondiep en Zuilen relatief gevoelig voor hitte. Ook Strijkviertel en de woonboulevard worden op warme dagen sterk opgewarmd. De gevoelstemperatuur kan daar meer dan acht graden hoger zijn dan aan de stadsranden.
De gemeente brengt in kaart waar de hoogste temperaturen voorkomen, waar veel ouderen wonen en welke buurten kwetsbaar zijn. Met die gegevens kan de gemeente bepalen waar maatregelen het meest nodig zijn. Inwoners kunnen via een schaduwkaart en verkoelingskaart zien waar koele locaties en schaduwplekken zijn.
Sociaal isolement vergroot het risico tijdens langdurige warmte. Mensen zonder netwerk in de buurt krijgen mogelijk geen hulp als zij onvoldoende drinken of niet merken dat hun woning gevaarlijk warm wordt. Onderzoeker Heleen Mees van de Universiteit Utrecht zegt dat zulke omstandigheden er in ernstige gevallen toe kunnen leiden dat mensen overlijden.
Vraag naar eerlijke maatregelen
De onderzoekers werken samen met de gemeenten Utrecht, Amsterdam en Capelle aan den IJssel. Ook hogescholen in Amsterdam en Rotterdam en de Universiteit Delft zijn betrokken. Zij willen met bewoners en overheden bespreken wat eerlijke hittemaatregelen zijn.
Daarbij staat de vraag centraal of iedereen dezelfde ondersteuning moet krijgen, of dat sommige groepen meer hulp nodig hebben. Gemeenten zijn voor maatregelen vaak afhankelijk van bewoners, groenvoorziening en woningcorporaties. Daardoor is het lastig om bijvoorbeeld gerichte woningaanpassingen toe te kennen.
De provincie Utrecht noemt deze aanpak klimaatrechtvaardigheid. Gedeputeerde Bakker, verantwoordelijk voor Klimaat, Water & Bodem, zegt dat de provincie kwetsbare mensen wil beschermen tegen gezondheidsrisico's van langdurige hitte. Eerder werden onder meer schoolpleinen vergroend met subsidie en stelden steeds meer Utrechtse gemeenten een hitteplan op.
