Naar schatting honderden vrouwen van 15 tot en met 30 jaar met ernstig psychisch lijden lopen vast in de geestelijke gezondheidszorg. Zij kampen vaak met chronische suïcidaliteit, zelfbeschadiging of eetstoornissen, terwijl eerdere behandelingen onvoldoende effect hebben gehad.
Bij deze groep spelen geregeld perfectionisme, faalangst en druk om aan sociale verwachtingen te voldoen. Daan Creemers, bijzonder hoogleraar suïcidaliteit bij adolescenten, wijst ook op een gemiddelde tot bovengemiddelde intelligentie die vaak voorkomt binnen deze groep.
Een deel van de vrouwen deelt ervaringen met psychische problemen uitgebreid op sociale media. Psychologen maken zich zorgen over filmpjes op TikTok waarin zelfbeschadiging of sondevoeding zichtbaar is. Zij vrezen dat zulke video's kwetsbare gebruikers negatief kunnen beïnvloeden.
Minder zorg als behandeling
Meerdere ggz-instellingen zetten bij sommige patiënten het Autonomie Bevorderend Beleid in, ook bekend als hoogrisicobeleid. Daarbij krijgen cliënten niet altijd de hulp waar zij om vragen, ook niet wanneer zij opgenomen willen worden. Het doel is dat zij weer meer regie en verantwoordelijkheid voor hun eigen veiligheid krijgen.
De gedachte achter deze aanpak is dat voortdurende crisiszorg en herhaalde opnames een patroon kunnen versterken. Hulpverleners zijn dan vooral bezig met het afwenden van acuut gevaar, terwijl behandeling op langere termijn naar de achtergrond raakt. Bij een deel van de patiënten lijkt minder zorg te helpen, maar wetenschappelijk bewijs voor de werkwijze ontbreekt en er is geen landelijke richtlijn.
Patiëntenorganisatie MIND kreeg in anderhalf jaar tijd ruim honderd negatieve ervaringen van cliënten binnen. Zij meldden onder meer dat zij zich verwaarloosd voelden. In veel van die meldingen nam de suïcidaliteit niet af en soms juist toe.
Ook naasten uiten kritiek. De ouders van Marcelle uit Eindhoven zijn een tuchtzaak begonnen nadat hun dochter in 2024 op 24-jarige leeftijd overleed door suïcide. Zij had enkele uren eerder hulp gezocht bij een kliniek, maar werd niet opgenomen vanwege het Autonomie Bevorderend Beleid.
Oproep tot onderzoek
MIND is niet principieel tegen de aanpak, maar vindt dat deze alleen kan worden gebruikt als de uitvoering op orde is. De organisatie heeft het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in een brandbrief gevraagd om onderzoek naar deze patiëntengroep en naar de voorwaarden voor inzet van het beleid.
Creemers benadrukt dat vaste behandelaren en stabiele teams nodig zijn om de aanpak zorgvuldig toe te passen. Juist personeelswisselingen en instabiele teams maken langdurige begeleiding volgens hem moeilijker.
