Crowdfundingplatforms in Nederland controleren medische inzamelingsacties nauwelijks op misleidende informatie of onbewezen behandelingen. Daardoor kunnen donateurs geld geven aan zorg die niet bestaat, experimenteel is of waarvan de werking niet wetenschappelijk is aangetoond.
Op vijf Nederlandse platforms worden acties gehouden voor medische doelen, van een rolstoelbus tot een operatie in het buitenland. Artsen zien daarbij geregeld claims die niet stroken met de beschikbare medische kennis. Zo worden op platforms behandelingen aangeprezen die Nederlandse artsen niet als levensreddend beschouwen.
Op GoFundMe loopt onder meer een Nederlandse actie voor een levertransplantatie buiten Nederland. Artsen achten het zeer onwaarschijnlijk dat zo'n ingreep in het buitenland medisch voordeel biedt. Ook bestaan er inzamelingen voor nek- en rugstabilisatie-operaties in Barcelona en voor kankerzorg in een Duitse kliniek waar kurkuma-extract wordt toegediend. Voor de vermeende werking van dat extract tegen kanker is geen bewijs.
Platforms wijzen op verantwoordelijkheid organisatoren
GoFundMe, Geef, WhyDonate en Steunactie zeggen op te treden wanneer sprake is van misleiding. Doneeractie.nl gaf geen antwoord op vragen. Geef.nl stelt dat het beoordelen van medische beweringen niet tot zijn verantwoordelijkheid behoort, terwijl Steunactie zegt daarvoor niet de deskundigheid te hebben. Het platform zegt te vertrouwen op de openheid van organisatoren en de kritische beoordeling door donateurs.
De platforms zijn juridisch niet verantwoordelijk voor onjuiste medische informatie in acties. Het Centrum voor Ethiek en Gezondheid vindt wel dat zij een morele plicht hebben om eisen te stellen aan de kwaliteit van de informatie en daarop toe te zien. Ook de overheid zou volgens het centrum een rol moeten nemen.
Donatiegeld kan al worden uitgekeerd voordat een actie het streefbedrag heeft bereikt. Platforms rekenen commissie. Als een actie het doel niet haalt, krijgen donateurs hun bijdrage in beginsel niet terug, ook als de beoogde behandeling uiteindelijk niet doorgaat.
Oproep voor waarschuwing bij inzamelingen
Zorgverzekeraars willen dat bij iedere medische inzamelingsactie duidelijk staat of een behandeling bewezen effectief of experimenteel is. Bestuurder Cas Ceulen van VGZ zegt dat patiënten en donateurs ook moeten kunnen zien welke reguliere behandelopties in Nederland bestaan.
Het Centrum voor Ethiek en Gezondheid adviseerde vier jaar geleden al om met platforms in gesprek te gaan en via een overheidssite te waarschuwen voor de risico's. Die aanbevelingen zijn niet uitgevoerd. Minister Sophie Hermans zegt dat er door de prioriteiten in het coalitieakkoord geen toezegging kan worden gedaan voor vervolg. Zorgverzekeraars Nederland noemt dat zorgelijk.
