Na negen weken zijn de openbare verhoren van de parlementaire commissie corona afgerond. In totaal sprak de commissie ongeveer 150 uur met 47 getuigen over de besluitvorming en gevolgen van de coronacrisis. Grote onthullingen kwamen daarbij niet naar voren, maar de verhoren brachten wel verschillende verbeterpunten aan het licht.
De commissie richtte zich onder meer op de vraag hoe besluiten tot stand kwamen. Het Outbreak Management Team had daarbij veel invloed. Oud-premier Mark Rutte zei dat de medische adviezen als kompas dienden. Tegelijkertijd kregen sociale en maatschappelijke gevolgen, zoals eenzaamheid, leerachterstanden en mentale problemen, volgens meerdere getuigen minder structurele aandacht.
Zware maatregelen
De avondklok en de schoolsluitingen behoorden tot de meest ingrijpende maatregelen. De Bossche burgemeester Jack Mikkers zei over de avondklok: "Voor een deel van de dag maak je van de samenleving een soort gevangenis." Oud-minister Ferd Grapperhaus had naar eigen zeggen grondrechtelijke bezwaren, maar stemde uiteindelijk toch in.
De scholen gingen tijdens de pandemie drie keer dicht. Volgens oud-voorzitter Paul Rosenmöller van de VO-raad nam daardoor de kansenongelijkheid toe. Kinderombudsvrouw Magrite Kalverboer zei dat kinderrechten zeker waren geschonden. Oud-minister Hugo de Jonge benadrukte dat het kabinet vooral vreesde voor een tekort aan intensivecarebedden en een mogelijke situatie waarin niet alle patiënten geholpen konden worden.
Ook de manier waarop binnen het kabinet werd samengewerkt, kwam aan bod. Voormalig staatssecretaris Mona Keijzer sprak van een kleine groep mannen die de besluiten bepaalde en noemde dat tunnelvisie. De Jonge omschreef dezelfde houding als standvastigheid. Volgens oud-NCTV-directeur Pieter-Jaap Aalbersberg was er daarnaast te weinig ruimte voor andersdenkenden. Hij zei spijt te hebben van het gebruik van het woord "wappie", omdat daarmee het gesprek stopt.
Voorbereiding op een nieuwe pandemie
Getuigen pleitten voor duidelijkere uitleg over afwegingen en minder ingewikkelde regels. OMT-voorzitter Jaap van Dissel noemde het geheel van maatregelen een "spaghettibrij". Ook moet de Tweede Kamer volgens betrokkenen in een crisis voldoende tijd houden voor voorbereiding en controle.
De pandemische paraatheid blijft een aandachtspunt. Daarvoor was na de coronacrisis 300 miljoen euro beschikbaar, maar dat bedrag ging tijdelijk terug naar nul. Inmiddels staat jaarlijks 177 miljoen euro op de begroting. De commissie werkt de komende maanden aan haar eindverslag, dat begin volgend jaar wordt verwacht.
