De plannen voor bijna gratis kinderopvang in 2029 gaan door. Dat zorgt bij organisaties zonder winstoogmerk voor opluchting, maar commerciële opvangbedrijven blijven kritisch over de uitwerking. Zij vrezen dat de sector de verwachte groei niet aankan.
"Het is heel fijn dat het kabinet hieraan vasthoudt. Het is een belangrijke stap om kinderopvang toegankelijk te maken voor iedereen", zegt Karen Strengers van de Branchevereniging Maatschappelijke Kinderopvang (BMK). De organisatie vertegenwoordigt kinderopvangorganisaties zonder winstoogmerk.
Tekort aan personeel en locaties
Brancheorganisatie Kinderopvang, die ook commerciële bedrijven vertegenwoordigt, vindt dat ondernemers onvoldoende worden betrokken. "We waarschuwen al langer voor de uitwerking. We willen graag meedenken, maar het moet wel reëel zijn", zegt Ilse Vanhijfte van de brancheorganisatie. Volgens haar is de kennis uit de sector onvoldoende terug te zien in het beleid.
Een groter aanbod van betaalbare opvang kan de personeelstekorten verder vergroten. De kinderopvang en de zorg zijn deels afhankelijk van dezelfde groep werknemers. In de kinderopvang zijn over vijf jaar naar verwachting nog 24.000 extra medewerkers nodig om alle nieuwe kinderen op te vangen.
Het aantal medewerkers in de sector steeg de afgelopen vijf jaar al met ongeveer 22.000. Dat lukte onder meer door campagnes en subsidies voor zij-instromers en studenten. Volgens Strengers is daarvoor een extra inspanning nodig. Ook geschikte locaties zijn schaars. Zij wijt dat mede aan eerdere uitstelrondes, waardoor ondernemers terughoudend zijn met langetermijninvesteringen.
Econoom Ed Buitenhek noemt het plan onzinnig zolang er niet genoeg personeel en opvangplekken zijn. Hij stelt dat vooral ouders met hoge inkomens profiteren, omdat hun opvangkosten aanzienlijk dalen. De maatregel kost de schatkist naar schatting 3 miljard euro per jaar. Volgens berekeningen van het Centraal Planbureau stijgt de arbeidsparticipatie hierdoor met 0,2 procent.
Effect op arbeidsparticipatie en kosten
Econoom Janneke Plantenga vindt dat de effecten niet alleen op korte termijn moeten worden beoordeeld. Betaalbare kinderopvang kan volgens de emeritus hoogleraar op langere termijn leiden tot een hogere arbeidsparticipatie van vrouwen, zoals in andere landen is gebeurd.
De opvang wordt niet volledig gratis. Kinderopvangorganisaties mogen een eigen bijdrage blijven vragen. Omdat de kinderopvangtoeslag vervalt, bestaat het risico dat mensen met lagere inkomens uiteindelijk meer betalen. Het kabinet wil de prijzen beperken door kinderopvang aan te merken als een dienst van algemeen belang. Daarmee kan de overheid voorwaarden aan de tarieven stellen, maar Plantenga betwijfelt of dat voldoende bescherming biedt.
