Bijna de helft van de vrouwen drinkt alcohol in de vier weken voordat zij zwanger worden. In 2025 ging het om 47,9 procent. Ook rookt of vapet 12,8 procent van de vrouwen in deze periode, die de preconceptieperiode wordt genoemd.
Het Trimbos-instituut brengt iedere twee jaar het gebruik van tabak, alcohol en andere middelen rond zwangerschappen in kaart. In het nieuwste onderzoek is voor het eerst ook het gebruik van e-sigaretten meegenomen. Van de vrouwen vapet 4,6 procent in de vier weken voor de zwangerschap. Meer dan de helft van deze groep rookt daarnaast sigaretten.
Het aandeel vrouwen dat sigaretten rookt, is wel afgenomen. In 2016 rookte nog 17 procent in de periode voor de zwangerschap. In 2025 was dat bijna 11 procent. Daan Sartorius van het Trimbos-instituut noemt die daling positief, maar zegt dat verdere afname nodig is. „Maar deze cijfers laten ook zien dat we er nog niet zijn.”
Alcohol en middelengebruik
Het alcoholgebruik onder vrouwen in de preconceptieperiode is de afgelopen jaren niet gedaald. In 2016 dronk 44,2 procent alcohol in de vier weken voor de zwangerschap. Volgens het Trimbos-instituut kunnen alcohol en tabak de vruchtbaarheid verminderen en de kans op een gezonde zwangerschap verkleinen. Ook het alcoholgebruik van de partner speelt daarbij een rol. Van de partners drinkt 66 procent in deze fase alcohol.
Een deel van de vrouwen drinkt ook nadat de zwangerschap al is begonnen, maar voordat die bekend is. In die periode gebruikt 26,6 procent alcohol. Dat percentage is de afgelopen jaren vrijwel gelijk gebleven. Alcoholgebruik in het prille begin van de zwangerschap kan volgens het Trimbos-instituut leiden tot aangeboren afwijkingen.
Verder gebruikt 2,3 procent van de vrouwen wiet of hasj in de vier weken voor de zwangerschap. Het gebruik van andere drugs, waaronder 3-MMC, xtc, cocaïne en amfetamine, ligt op 1,7 procent. Dat aandeel is sinds 2016 vrijwel stabiel gebleven.
