Een analyse van meetgegevens van alle tien Nederlandse drinkwaterbedrijven laat zien dat bij ruim een derde van de bevolking meer PFAS in het drinkwater zit dan de advieswaarde van het RIVM. Vooral in Noord-Holland en Zuid-Holland zijn de concentraties relatief hoog.
In delen van Noord-Holland, waaronder Zaandam, Purmerend, IJmuiden en Beverwijk, bevat een liter drinkwater gemiddeld 14,3 nanogram PFAS. Dat is ruim drie keer de advieswaarde van 4,4 nanogram per liter. Rond Alkmaar en Den Helder gaat het om 11,6 nanogram en in de omgeving van Amsterdam om 9,3 nanogram per liter.
Ook in Zuid-Holland wordt de advieswaarde op veel plaatsen overschreden. In de regio Rijnmond ligt de concentratie rond 6,6 nanogram per liter. Rond Den Haag wordt 8,3 tot 8,7 nanogram gemeten. In Noord-Brabant, Gelderland en Overijssel blijft de hoeveelheid PFAS op de meeste plekken onder de advieswaarde. In Drenthe, Friesland en Groningen wordt vrijwel nergens PFAS in het drinkwater aangetroffen.
Drinkwater blijft veilig
De RIVM-advieswaarde is geen wettelijke norm. Die wettelijke grens ligt op 100 nanogram, oftewel 0,1 microgram, per liter. De gemeten hoeveelheden blijven daar volgens de drinkwaterbedrijven en het RIVM overal ruim onder. Zij benadrukken daarom dat er geen reden is om geen kraanwater meer te drinken.
Het RIVM stelde de strengere advieswaarde in 2023 vast na nieuwe wetenschappelijke inzichten. Volgens het instituut kunnen ook lage PFAS-concentraties invloed hebben op het immuunsysteem, waardoor bijvoorbeeld vaccinaties minder goed kunnen werken. Dat betekent niet dat mensen direct ziek worden van het drinken van kraanwater, maar langdurige blootstelling kan wel gevolgen hebben voor de gezondheid.
De verschillen tussen regio’s hangen onder meer samen met de herkomst van het water. Grondwater is doorgaans minder verontreinigd dan oppervlaktewater uit bijvoorbeeld de Maas, de Rijn of het IJsselmeer. Waterbedrijven investeren in extra zuivering, maar die aanpassingen kunnen niet direct overal worden ingevoerd.
Oproep tot verbod
Greenpeace, het RIVM en de drinkwaterbedrijven willen dat PFAS-vervuiling verder wordt teruggedrongen. Nederland werkt samen met andere Europese landen aan een verbod op de hele groep stoffen, maar die procedure verloopt langzaam. De drinkwaterbedrijven pleiten daarnaast voor een nationaal verbod op PFAS-lozingen.
PFAS komt niet alleen via drinkwater het lichaam binnen. Volgens het RIVM is drinkwater goed voor ongeveer 20 procent van de totale blootstelling; circa 80 procent komt via voedsel binnen.
