Belgische universiteiten en onderzoeksinstellingen hadden eind 2025 in totaal 60 samenwerkingen met Chinese entiteiten die als risicovol of zeer risicovol worden beschouwd. Het gaat om uitwisselingen van studenten en onderzoekers, gastprofessoren, gezamenlijke opleidingen en onderzoeksprojecten.
De betrokken Chinese organisaties hebben volgens een inventarisatie van een onderzoeker van de Koninklijke Militaire School een link met het Chinese militaire apparaat. Bij de zwaarste categorie gaat het om de zogenoemde Seven Sons of National Defense. Dat zijn zeven Chinese burgeruniversiteiten met nauwe banden met het Volksbevrijdingsleger.
De samenwerkingen richten zich meestal niet rechtstreeks op militaire projecten. Onderzoekers werken onder meer samen binnen de wiskunde, fysica, ingenieurswetenschappen en computerwetenschappen. Toch kunnen resultaten uit die civiele domeinen later een militaire toepassing krijgen. Dat risico staat bekend als dual use.
Onderzoeken met mogelijke militaire toepassingen
Zo publiceerde een wetenschapper van de Vrije Universiteit Brussel in 2023 samen met onderzoekers van een van de zeven universiteiten over technieken om turbines sterker te maken. Die kennis kan ook relevant zijn voor de ontwikkeling van straalmotoren voor gevechtsvliegtuigen.
In andere gevallen is de mogelijke militaire toepassing duidelijker. Wetenschappers van de Université libre de Bruxelles onderzochten in 2024 samen met Chinese onderzoekers het gelijktijdig aansturen van groepen drones. In 2020 publiceerde een professor van de KU Leuven met Chinese wetenschappers een methode om zeeroutes met zwermen drones tegen piraterij te bewaken.
Het aantal gezamenlijke publicaties van Belgische wetenschappers en onderzoekers van de Seven Sons nam de voorbije jaren snel toe. De banden lopen niet alleen via samenwerkingen tussen instellingen, maar kunnen ook een rol spelen bij de komst van Chinese onderzoekers naar België.
Dat blijkt uit de zaak rond H.L., de Chinese manager van Belgan, een strategische chipfabrikant in Oudenaarde. Hij werd in mei op de luchthaven van Zaventem aangehouden toen hij naar Peking wilde vertrekken. H.L. kwam eerder via onderzoeksinstelling Imec naar België en werkte daar twaalf jaar als onderzoeker.
De man, die inmiddels de Belgische nationaliteit heeft, wordt verdacht van spionage, deelname aan een criminele organisatie en het onrechtmatig delen van bedrijfsgeheimen. Hij ontkent daarmee niet automatisch de bredere waarde van internationale wetenschappelijke samenwerking, maar de zaak maakt wel duidelijk dat kennisinstellingen ook een doelwit kunnen zijn.
België kende eerder vergelijkbare dossiers. In 2018 werd een voormalige Chinese onderzoeker van Imec het land uitgezet wegens een verdenking van spionage. In 2019 werd de directeur van het VUB-Confuciusinstituut verdacht van het rekruteren van informanten. In mei werden daarnaast twee Chinese onderzoekers aan de Universiteit van Luik verhoord in een lopend spionageonderzoek.
